کودکان چاق - والدین نگران

درحال صحبت با یکی از دانشجویانم در رشته‌ی بهداشت عمومی‌ بودم که نسبت به بردن دختر هشت ساله‌اش نزد پزشک نگران بود؛ زیرا می‌دانست که دکتر درباره‌ی چاقی فرزندش صحبت خواهد کرد و این امر مایه‌ی شرمساری او بود. با خودم فکر کردم: چه وحشتناک است که هشداری درخصوص وزن فرزند می‌تواند آنقدر ناراحت کننده باشد که یک مادر، حتی دانشجوی رشته‌ی بهداشت عمومی، از مواجهه با آن اجتناب می‌کند.

این مطلب حقیقت دارد؟ آیا پزشکان کودکان چاق و والدین آنها را سرزنش و تحقیر می‌کنند؟ اگر این امر صحت داشته باشد آنها چگونه قضاوت کرده و آن را به والدین انتقال می‌دهند؟

منظور ما دقیقاً از واژه‌ی برچسب زدن چیست؟ توضیح آن چندان آسان نیست. برچسب زدن قضاوتی است درباره‌ی برخی جنبه‌های ظاهر جسمی، بهداشت یا رفتار فرد که شامل وزن او نیز می‌شود. تحقیر کردن زمانی اتفاق می‌افتد که مردم رفتار ناشایستی با فرد می‌کنند، او را به‌خاطر ویژگی‌های شخصیتی‌اش سرزنش می‌کنند یا درخصوص رفتارش پیش‌داوری دارند. به‌عنوان مثال بسیاری از افراد چاق به‌خاطر وضعیت ظاهریشان تنبل و بی‌اراده قلمداد می‌شوند. گرچه ما به دیدن این نوع برچسب‌ها در تلویزیون و سایر رسانه‌ها عادت کرده‌ایم اما در مطب پزشک انتظار آن را نداریم. متأسفانه حقیقت همین است. با این‌که برخی پزشکان از این دست سوگیری‌ها اجتناب می‌کنند اما دست‌اندرکاران سلامت معمولاً به قضاوت کودکان چاق و والدین آنها عادت دارند.

تعدادی از پزشکان به‌عمد کودکان و خانواده‌ها را سرزنش می‌کنند. به‌طور معمول در مواجهه با هر کودکی پزشک مایل است فهرست بلند بالایی از اطلاعات و نکات پزشکی را در اختیار والدین قرار دهد که شامل بررسی رشد مناسب کودک، مهارت‌های یادگیری، توانایی برقراری دوستی‌های سالم، واکسینه شدن به‌موقع و بسیاری نکات دیگر است. تمام این‌ها حتی پیش از پرسیدن سؤالات والدین مطرح می‌شود. همین امر به‌تنهایی برای تحت فشار قرار دادن آنها کافی است.

در میان تمام این مباحث، پزشکان از جداول رشدی برای آگاه نمودن والدین نسبت به اضافه وزن و چاقی کودکانشان بهره می‌برند. بسیاری از والدین متعجب می‌شوند. زیرا کودکان چاق آنها هیچ شباهتی با بزرگسالان مورد انتظارشان ندارند. طبیعتاً در نگاه آنها کودکان بسیار ظریف هستند و حتی اگر سنگین‌تر از آنچه که باید به‌نظر آیند.

توضیح این مطلب زمان‌بر است و زمان نیز در طی ویزیت محدود. برقراری ارتباط می‌تواند برای والدین و کودکان سخت باشد. بسیاری بیماران احساس می‌کنند که پزشک آنها را به‌خاطر وزنشان قضاوت می‌کند. حق با آنهاست. همانگونه که مطالعات نشان داده است که اکثر دانشجویان پزشکی و پزشکان نگرش منفی نسبت به بیماران چاق دارند. حتی اگر قصد آزار رساندن نیز مطرح نباشد، این نگرش می‌تواند توجیه کننده‌ی نحوه‌ی صحبت نمودن آنها با بیمار باشد.

درحالی‌که بیشتر پزشکان معتقدند که نباید کودکان را مورد داوری قرار داد برخی معتقدند که فشار آوردن روی والدین برای کاهش وزن فرزندشان مفید است. چیزی که آن را «سرزنش نرم» می‌نامند. با این‌حال می‌دانیم که برچسب زدن در هر شکلی ناکارآمد است. در حقیقت نتیجه‌ی عکس داده و کمتر خانواده‌ها را برای برگزیدن انتخاب درست راهنمایی می‌کند.

پزشکان بسیاری که به دنبال ارايه‌ی راهکاری مناسب درخصوص چاقی هستند ناآگاهانه کودک یا والد را تحقیر می‌کنند. با وجود این، بدون داشتن یک دیدگاه دقیق نسبت به این مسأله، حتی مشاهده‌ی احساس والدین ساده است. راهکارهای پزشکان ساده به‌نظر می‌آیند اما انجام آنها برای والدین دشوار است. در مواجهه با مشکلات زندگی روزمره تصور این امر که چگونه به کودک کمک کنیم که تنها کمی فعال‌تر شد دشوار است.

تماس و مشاوره